?ocu?unuzun oyunlar?n? ciddiye al?n

Norve?'i kana bulayan ?slam ve g??men d??man? Anders Breivik'in ?iddet i?eren oyunlar?n m?davimi oldu?u ??renilince g?zler yeniden bu younlara ?evrildi.



Sevim ?ent?rk'?n haberi

Ge?en hafta d?nya, Anders Behring Breivik'i konu?tu. Herkes, "Bu katlam neden?" diye sordu. Yorumlar ?rk??l?k, g??men kar??tl??? ve ?slamofobi ?zerine yo?unla?t?. Fakat katilin g?nl?klerinde ?ok dikkat ?eken bir ayr?nt? vard?: Breivik tam bir sava? oyunlar? tutkunuydu.

Norve?'te 76 genci g?z?n? k?rpmadan ?ld?ren Anders Behring Breivik'i b?yle bir katliama iten sebepler neydi? Yorumlar daha ?ok ?rk??l?k, g??men kar??tl??? ve ?slamofobi ?zerine yo?unla?t?. Tespitler bo?una de?ildi. Fakat dikkat ?eken bir ?ey daha vard?: Breivik'in tam bir sava? oyunlar? tutkunu olmas?.

Peki, katliamla bunun ne ilgisi var? Ba?lant?y? Breivik kendi kuruyor asl?nda. Manifestosunda, Call of Duty, World of Warcraft, Modern Warfare 2 gibi oyunlarla ?slam kar??t? militan yeti?tirilebilece?ini ve bu oyunlar? oynamaktan ?ok zevk ald???n? s?yl?yor. ?stelik, 25 ya??ndayken oyun oynamak i?in i? ve e?itim hayat?na bir y?l ara verdi?ini, katliam? yapmadan ?nce de Modern Warfare 2 oynad???n? belirtiyor.

Manifestoda militan yeti?tirilmesi i?in ?nerilen bu ve benzeri oyunlar, son y?llarda her ya? grubu i?inde h?zla yay?l?yor. Bu da "Sava? oyunlar? oynamak b?yle sonu?lar do?urabilir mi?" sorusunu akla getiriyor.

Amerika'da bir ?ocuk, Call of Duty adl? oyunun etkisiyle yoldan ge?en 5 ki?iyi vurmu?, 'level atlad???n?' s?ylemi?ti. Benzer bir olay da Ad?yaman'da ger?ekle?mi?, bir ?ocuk kuzenini t?fekle ?ld?rm??, "Neden yapt?n?" sorusuna, "Oyun oynuyoruz ne olacak ki!"?eklinde cevap vermi?ti.

Sava? oyunlar? ?zerine ara?t?rmalar yapan uzman pedagog Adem G?ne?'in anne-babalara kesin ihtar? var: "Oyun deyip ge?meyin! ?ocuklar?n?z? kontrol edin. Hatta, sava? oyunlar?n? oynatmamaya ?al???n. Bu oyunlar insan g?z?nde ?iddeti, adam ?ld?rmeyi normalle?tiriyor; merhameti al?yor, vicdan duygusunu yok ediyor!" G?ne?, yorumunu Ankara ?niversitesi'nde yap?lan bir ara?t?rmaya dayand?r?yor. Ara?t?rmaya g?re, ?l?m kelime olarak bile insan zihninde ac?y? ?a?r??t?r?r. Fakat, s?rekli ?l?m sahnelerini g?ren bir insan, bir s?re sonra ?l?m? s?radan bir ?ey olarak alg?lamaya ba?l?yor.

'?ocuk sessiz sakin'

G?ne?, "Ebevenler ?ocu?un sakinli?ine bak?p yan?lmamal?. ??nk? zaten, oyunlar?n etkisi hi? ummad???n?z anda ?iddeti tetikleyen bir ?eyler oldu?unda ortaya ??k?yor." diyor ve ekliyor: "T?pk? ?eker hastal??? gibi. Nas?l ki diyabet hastalar? d??ar?dan v?cuda dokunan bir ?eyler ald???nda komaya girebiliyor, g?zleri k?r oluyorsa, ?iddeti sanal ortamda g?renler de, g?rd?klerini uygulamaya d?kecek bir ?eyler oldu?unda yans?t?rlar oyunlardan kapt?klar? vir?s?."

Her ya?a etkisi farkl?

G?ne?'e g?re, sava? oyunlar?n?n zararlar? bunlarla s?n?rl? de?il. Oyunlar, her ya? grubunda farkl? s?k?nt?lar do?uruyor. En tehlikeli olan? 7-10 ya? aras?. ??nk? bir insan?n ki?ili?i o ya?larda oturuyor. G?ne?, "Ki?ili?in in?a edildi?i ?a?larda yap? malzemesi olarak ?iddet kullan?l?rsa ileride ac? ?ektirmeyi normal kar??layacak bireyler yeti?ir." diyor. 12- 14 ya? grubu i?inse tehlike daha az. ??nk? o ya?lardaki ?ocuklar, de?erlerini art?k kazanm??t?r. Tek sorun, bu oyunlar? oynamaya ba?lay?nca kazand?klar?n? yitirme ihtimali olmas?.

Yeti?kinler i?inse bamba?ka bir problem var ortada: Asosyalle?me. Sava? oyunu oynayan yeti?kinler, genelde ?zerine d??en g?revleri yapm?yor ve bu oyunlar? hayattan, hayat?n s?k?nt?lar?ndan ka?mak olarak kullan?yor. G?ne?'e g?re, sava? oyunlar?n?n herkeste g?r?lebilecek olumsuz etkileri ise as?l problem. Bir kere oyunlarda, s?rekli hayatta kalabilme m?cadelesi oldu?u i?in ki?iler ger?ek hayatta daha bencil olabiliyor. S?rekli yenme duygusu sanal ba??ml?l?k olu?turabiliyor. Daha da k?t?s?, ba??ml?l???n ard?ndan geliyor. ??nk? ki?i, bir s?re sonra ger?ek ve sanal hayat aras?ndaki fark? ay?rt edemez hale geliyor. Bu da 'sanal ?izofreni' dedi?imiz hastal???n belirtileri aras?nda. O dakikadan sonra art?k tedavi gerekiyor. G?ne?, konuyla ilgili yapt??? ara?t?rmalara dayanarak pek ?ok meslekta??na g?re ?ok daha keskin: "Sava? oyunlar? +18 olsun. Hatta, internette eri?imi engellensin!"

?ocuklar internet kafeden ??km?yor!

?nternet kafeler, adeta sava? oyunlar? oynamak i?in bir araya gelmi? ?ocuklara hizmet veriyor. ??lerinde hi? ba??ndan kalkmayarak oynayanlar da var, evde oynamak yasak oldu?u i?in g?nlerini internet kafede ge?irenler de. En k?t?s? ise fark?nda olmadan ?iddet vir?s?n? kapm?? olmalar?. ?irinevler'de bir internet kafede g?r??t???m?z 14 ya??ndaki Ahmet E.A., g?nde en az sekiz saat oynad???n? ve ba??ml? oldu?unu s?yl?yor. Ahmet'in ba?ka bir problemiyse her gece r?yas?nda kendisini o oyunlar?n i?inde g?rmesi.

"Uyand???mda sava?lar?n etkisinden kurtulam?yorum. Hatta bazen ger?ekten, d??man askerleri ?ok kolayca ?ld?ren bir komutan oldu?uma inan?yorum." diyor. 12 ya??ndaki Burak Y. ise sava? oyunlar? oynamaya a?abeyiyle ba?lad???n? ve 7 ya??ndan beri oynad???n? s?yl?yor. "?l?mden korkar m?s?n?" sorumuza ise duymak istemedi?imiz bir cevap veriyor: "Ben! ?l?mden korkaca??m. Yapma abla! Ben zaten bu oyunu her g?n daha fazla askeri ?ld?rmek i?in oynuyorum." 13 ya??ndaki Ali B. , neden bu oyunlar? oynad???n? ??yle anlat?yor: "Milli duygular?m kabar?yor, d??manlar? ?ld?r?yorum ba?ka da bir sebebi yok."

Zaman